Tygodnik Rodzin Katolickich „Źródło”
ul. Kazimierza Wielkiego 18/3
30-074 Kraków

Sekretariat: 12 423-22-57
Redakcja: 12 421-75-49
Prenumerata: 12 422-74-18

Duszpasterz odpowiada

Zwyczajny szafarz Chrztu św.

+++ Nie­daw­no w arty­ku­le w pra­sie kato­lic­kiej spo­tka­łem się z okre­śle­niem „zwy­czaj­ny sza­farz Chrztu św.”. Co to ozna­cza i czy w związ­ku z tym jest tak­że nad­zwy­czaj­ny sza­farz? Anto­ni
+++ Ter­min „sza­farz” został uży­ty przez pra­wo­daw­cę w Kodek­sie Pra­wa Kano­nicz­ne­go na okre­śle­nie „roz­daw­cy, zarząd­cy, tego kto sza­fu­je, zarzą­dza, czymś zawia­du­je, coś roz­da­je”. Zatem sza­fa­rzem sakra­men­tu Chrztu św. w ogól­nym poję­ciu nazy­wa­my tego, któ­ry bez­po­śred­nio w litur­gicz­nym obrzę­dzie udzie­la Chrztu św. Mówiąc o sza­fa­rzu Chrztu Kodeks Pra­wa Kano­nicz­ne­go obli­ga­to­ryj­nie doko­nał roz­róż­nie­nia na sza­fa­rza zwy­czaj­ne­go i sza­fa­rza nad­zwy­czaj­ne­go dzia­ła­ją­ce­go w oko­licz­no­ściach nie­obec­no­ści sza­fa­rza zwy­czaj­ne­go. W lite­ra­tu­rze kano­nicz­nej moż­na spo­tkać się z bar­dziej szcze­gó­ło­wą pro­po­zy­cją podzia­łu, a mia­no­wi­cie na sza­fa­rza zwy­czaj­ne­go głów­ne­go, któ­rym jest zawsze biskup, sza­fa­rza samo­dziel­ne­go, któ­rym jest pro­boszcz, i sza­fa­rza pomoc­ni­cze­go, któ­rym może być każ­dy pre­zbi­ter i dia­kon. Nato­miast sza­fa­rzem innym może być oso­ba świec­ka, np. kate­che­ta, każ­dy wier­ny ochrzczo­ny, a nawet oso­ba nie­ochrz­czo­na. Pra­wo­daw­ca kodek­so­wy potwier­dził, że zwy­czaj­nym sza­fa­rzem Chrztu św. w Koście­le par­ty­ku­lar­nym jest na pierw­szym miej­scu biskup, peł­nią­cy zawsze urząd następ­cy Apo­sto­łów. Ma to zwią­zek z pole­ce­niem Zmar­twych­wsta­łe­go Chry­stu­sa: Dana mi jest wszel­ka wła­dza na nie­bie i na zie­mi. Idź­cie więc i nauczaj­cie wszyst­kie naro­dy, udzie­la­jąc im Chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świę­te­go (Mt 28,18–19). Jest to tak­że nawią­za­nie do sta­ro­żyt­no­ści chrze­ści­jań­skiej, kie­dy biskup, jako prze­ło­żo­ny danej spo­łecz­no­ści kościel­nej, był zwy­czaj­nym sza­fa­rzem uro­czy­ste­go Chrztu św., udzie­la­ne­go zwy­kle w Wigi­lię Pas­chal­ną i Wigi­lię Zesła­nia Ducha Świę­te­go. Dzi­siaj głów­ny cię­żar spra­wo­wa­nia sakra­men­tu Chrztu św., a więc i wszel­kie obo­wiąz­ki zwią­za­ne z przy­go­to­wa­niem jego cele­bra­cji, spo­czy­wa­ją na kapła­nach, zwłasz­cza pro­bosz­czach wspól­not para­fial­nych, któ­rych praw­nym obo­wiąz­kiem jest poma­gać bisku­po­wi w naucza­niu i udzie­la­niu Chrztu św. jako sakra­men­tu wta­jem­ni­cze­nia chrze­ści­jań­skie­go. Porzą­dek kodek­so­wy wymie­nia na dru­gim miej­scu kapła­na jako zwy­czaj­ne­go sza­fa­rza Chrztu św., cho­ciaż Pismo Świę­te nie wspo­mi­na wyraź­nie o kapła­nach jako sza­fa­rzach Chrztu św. Jed­nak­że dys­cy­pli­na kano­nicz­na Kościo­ła na prze­strze­ni wie­ków dopro­wa­dzi­ła do upra­wo­moc­nie­nia się prak­ty­ki, zgod­nie z któ­rą kapła­no­wi na mocy urzę­du przy­słu­gi­wa­ło pra­wo udzie­la­nia sakra­men­tu Chrztu św. Taka nor­ma obo­wią­zu­je tak­że obec­nie (KPK 861 § 1). Kodeks wymie­nia rów­nież dia­ko­na jako zwy­czaj­ne­go sza­fa­rza Chrztu św. Prak­ty­ka ta pocho­dzi jesz­cze z tra­dy­cji Kościo­ła cza­sów apo­stol­skich, kie­dy dia­ko­ni udzie­la­li Chrztu św. Nauka Sobo­ro­wa w Kon­sty­tu­cji dogma­tycz­nej o Koście­le Lumen Gen­tium, pod­kre­śla­jąc potrój­ną funk­cję dia­ko­nów, na pierw­szym miej­scu wyli­cza uro­czy­ste spra­wo­wa­nie Chrztu św., dając do zro­zu­mie­nia, że wła­śnie ta funk­cja nale­ży do naj­waż­niej­szych w posłu­dze dia­ko­na. Nie­mniej dia­kon powi­nien ją wypeł­niać sto­sow­nie dla zale­ceń kom­pe­tent­nej wła­dzy (KK 22). Rów­nież Kodeks Pra­wa Kano­nicz­ne­go bez­sprzecz­nie zali­cza dia­ko­nów do zwy­czaj­nych sza­fa­rzy Chrztu św. (KPK 861 § 1). Aby jed­nak dia­ko­ni mogli godzi­wie wypeł­niać tę funk­cję wyma­ga­na jest zgo­da bisku­pa lub pro­bosz­cza, któ­re­mu pra­wo­daw­ca wyzna­czył to zada­nie jako funk­cję spe­cjal­nie zle­co­ną pro­bosz­czo­wi (KPK 530 nr 1).

ks. Janusz Sądel