Tygodnik Rodzin Katolickich „Źródło”
ul. Kazimierza Wielkiego 18/3
30-074 Kraków

Sekretariat: 12 423-22-57
Redakcja: 12 421-75-49
Prenumerata: 12 422-74-18

Wiara i życie

Piękne karty krakowskiego pielęgniarstwa

[nggal­le­ry id=4]
+++ W tym roku mija 100 lat od powsta­nia pierw­szej na zie­miach pol­skich Szko­ły Zawo­do­wych Pie­lę­gnia­rek. Zosta­ła zor­ga­ni­zo­wa­na w Kra­ko­wie na Kle­pa­rzu z koń­cem 1911 r. przy ul. Św. Fili­pa 15, w par­te­ro­wym budyn­ku gospo­dar­czym, ofia­ro­wa­nym przez Zgro­ma­dze­nie Sióstr Miło­sier­dzia św. Win­cen­te­go a Pau­lo. Sio­stry Sza­ryt­ki wraz ze świec­ki­mi człon­ki­nia­mi, sku­pio­ny­mi w Sto­wa­rzy­sze­niu Pań Miło­sier­dzia (SPM), pro­wa­dzi­ły od 1860 r. ambu­la­to­rium w swo­im domu zakon­nym przy ul. War­szaw­skiej 6A. Zna­la­zły w nim sama­ry­tań­ską pomoc medycz­ną tysią­ce ubo­gich i potrze­bu­ją­cych opie­ki. Kosz­ty jego utrzy­ma­nia pono­si­ło SPM, czer­piąc środ­ki z fun­du­szy pozy­ski­wa­nych na dro­dze kwest, lote­rii, zapi­sów osób pry­wat­nych, skła­dek człon­kiń. Z koń­cem XIX w. w gro­nie pierw­szych świec­kich wolon­ta­riu­szek, udzie­la­ją­cych bez­in­te­re­sow­nej pomo­cy w ambu­la­to­rium win­cen­tyń­skim, zna­la­zły się mło­de pan­ny z krę­gów zie­miań­stwa, kra­kow­skiej inte­li­gen­cji, ary­sto­kra­cji, zrze­szo­ne w Sto­wa­rzy­sze­niu Panien Eko­no­mek św. Win­cen­te­go a Pau­lo, będą­cym sek­cją SPM. Jed­ną z nich była cór­ka zamoż­ne­go prze­my­słow­ca Maria Epste­in (1875–1947), dziś kan­dy­dat­ka do chwa­ły ołta­rzy. Wraz z kil­ko­ma inny­mi przy­ja­ciół­ka­mi – pomoc­ni­ca­mi i opie­kun­ka­mi cho­rych: Anną Rydlów­ną (cór­ką pro­fe­so­ra oku­li­sty­ki UJ, sio­strą poety Lucja­na Rydla), Marią Wisz­niew­ską (cór­ką wła­ści­cie­la naj­więk­sze­go kra­kow­skie­go skła­du aptecz­ne­go), Joan­ną Stry­jeń­ską (cór­ką zna­ko­mi­te­go archi­tek­ta Tade­usza Stry­jeń­skie­go) – pod­ję­ła misję zebra­nia środ­ków pie­nięż­nych na zmo­der­ni­zo­wa­nie ambu­la­to­rium oraz zor­ga­ni­zo­wa­nie sal­ki ope­ra­cyj­nej i nie­wiel­kie­go szpi­ta­li­ka.
+++ Wzra­sta­ją­ce potrze­by słu­że­nia cho­rym pro­fe­sjo­nal­ną opie­ką medycz­ną sta­nę­ły u pod­staw powsta­nia pierw­szej kra­kow­skiej szko­ły pie­lę­gniar­skiej. Maria Epste­inów­na jako ini­cja­tor­ka jej zor­ga­ni­zo­wa­nia i sekre­tar­ka jej Rady Nad­zor­czej, zna­la­zła się rów­no­cze­śnie w gro­nie jej pierw­szych, trzy­na­stu uczen­nic. Pro­gram kształ­ce­nia obej­mo­wał kurs teo­re­tycz­ny – zasa­dy pie­lę­gniar­stwa, przed­mio­ty ogól­ne i rocz­ną prak­ty­kę szpi­tal­ną. W latach 1911–1921 (z prze­rwą w cza­sie I woj­ny świa­to­wej), szko­łę ukoń­czy­ło 41 uczen­nic na pię­ciu kur­sach. Nie­ste­ty, w 1921 r. szko­ła zosta­ła roz­wią­za­na z bra­ku dal­szych fun­du­szy. Maria Epste­in, któ­ra była jed­ną z pierw­szych jej instruk­to­rek, nie usta­wa­ła w wysił­kach reak­ty­wo­wa­nia tak potrzeb­nej pla­ców­ki medycz­nej. W 1925 r. dzię­ki fun­du­szom zagra­nicz­nym, przy pomo­cy władz uni­wer­sy­tec­kich, uda­ło jej się otwo­rzyć dru­gą szko­łę, zna­ną pod nazwą Uni­wer­sy­tec­kiej Szko­ły Pie­lę­gnia­rek i Higie­ni­stek, któ­rej zosta­ła dyrek­tor­ką. Kolej­ne eta­py życia Marii Epste­inów­ny w świe­cie i s. Mag­da­le­ny Marii w zako­nie ss. Domi­ni­ka­nek klau­zu­ro­wych na kra­kow­skim Gród­ku, obra­zu­je wysta­wa mono­gra­ficz­na pt. „Pre­kur­sor­ka pie­lę­gniar­stwa pol­skie­go. W dro­dze do świę­to­ści” pre­zen­to­wa­na w Gale­rii Biblio­te­ki Jagiel­loń­skiej. Na eks­po­zy­cji zna­la­zło się wie­le ory­gi­nal­nych obiek­tów, pamią­tek oso­bi­stych, foto­ko­pii, doku­men­tów, histo­rycz­nych foto­gra­fii pocho­dzą­cych z Archi­wum ss. Domi­ni­ka­nek, Archi­wum i Biblio­te­ki UJ, pry­wat­nych kolek­cji, zbio­rów Zgro­ma­dze­nia ss. Miło­sier­dzia św. Win­cen­te­go a Pau­lo (licz­ne obiek­ty histo­rycz­ne­go wypo­sa­że­nia ambu­la­to­rium). W sym­bo­licz­nym skró­cie zosta­ło na niej poka­za­ne wiel­kie mate­rial­ne i ducho­we dzie­dzic­two Epste­inów­ny, z któ­re­go czer­pie­my aż po cza­sy nam współ­cze­sne.

Boże­na Weber

Wysta­wa w gma­chu Biblio­te­ki Jagiel­loń­skiej czyn­na do 5 lip­ca br. fot. nr 10, 11 – Andrzej Głuc; pozo­sta­łe fot. archi­wal­ne – Piotr Jan­tos