Tygodnik Rodzin Katolickich „Źródło”
ul. Kazimierza Wielkiego 18/3
30-074 Kraków

Sekretariat: 12 423-22-57
Redakcja: 12 421-75-49
Prenumerata: 12 422-74-18

Dom urodzin

Wydarzenia jubileuszowe

Opie­ka nad spu­ści­zną Jana Matej­ki zosta­ła powie­rzo­na Muzeum Naro­do­we­mu w Kra­ko­wie w roku 1904. Utwo­rzo­ne wów­czas, jako pierw­sze w kra­ju muzeum bio­gra­ficz­ne arty­sty w jego domu rodzin­nym – dzia­ła do dnia dzi­siej­sze­go jako jeden z oddzia­łów Muzeum. Obfi­te i róż­no­rod­ne dzie­dzic­two Matej­kow­skie, od nie­mal 110 lat sca­la­ne, jest suk­ce­syw­nie opra­co­wy­wa­ne, z pie­ty­zmem prze­cho­wy­wa­ne i upo­wszech­nia­ne. Po wiel­kiej, pio­nier­skiej wysta­wie recep­cji twór­czo­ści mala­rza (1994), na tego­rocz­ne, podwój­ne obcho­dy jubi­le­uszo­we w MNK, zło­ży­ły się połą­czo­ne dzia­ła­nia pro­mo­cyj­ne, edu­ka­cyj­ne, nauko­we, arty­stycz­ne, wysta­wien­ni­cze. W krę­gu Matej­kow­skich eks­po­zy­cji, zna­la­zły się cykle mniej­szych poka­zów, wykła­dy pre­zen­tu­ją­ce auto­ra Hoł­du pru­skie­go nie tyl­ko jako mala­rza, ale tak­że wybit­ne­go kolek­cjo­ne­ra, podróż­ni­ka.
Dom Jana Matej­ki

Fasa­da domu Jana Matej­ki, fot. archi­wal­na, ok. 1873 r.

DJM inau­gu­ra­cji Roku towa­rzy­szył wer­ni­saż wysta­wy w cyklu Zbio­ry kolek­cjo­ner­skie Jana Matej­ki – wiel­ka rekwi­zy­tor­nia arty­sty, z kon­kret­nym adre­sem: „Ja, Matej­ko: kolek­cjo­ner”. Kamie­ni­ca z neo­ba­ro­ko­wą fasa­dą, w któ­rej przy­szedł na świat, miesz­kał, two­rzył i zmarł w wie­ku 55 lat słyn­ny malarz, jest miej­scem szcze­gól­nie odpo­wied­nim i pre­de­sty­no­wa­nym na orga­ni­zo­wa­nie jubi­le­uszo­wych eks­po­zy­cji. Dom przy ul. Flo­riań­skiej kupił w 1794 r. dzia­dek przy­szłe­go arty­sty, Piotr Ross­berg. Gdy Matej­ko posta­no­wił w niej zamiesz­kać wraz z rodzi­ną, z pomo­cą archi­tek­ta Toma­sza Pry­liń­skie­go, nie tyl­ko zosta­ła prze­pro­wa­dzo­na reno­wa­cja budow­li, ale tak­że prze­bu­do­wa jej fasa­dy, na wzór XVII- wiecz­nych pała­ców fran­cu­skich. W rodzin­nym domu arty­sty leżą­cym przy głów­nym Trak­cie Kró­lew­skim, w 1898 r. zosta­ło otwar­te naj­star­sze w Pol­sce muzeum bio­gra­ficz­ne, poświę­co­ne życiu i dzia­łal­no­ści mala­rza. Od ponad wie­ku
funk­cjo­nu­je jako Dom Jana Matej­ki, w któ­rym gro­ma­dzo­ne są i sca­la­ne w kolek­cji autor­skiej jego dzie­ła olej­ne, rysun­ki i akwa­re­le, histo­rycz­ne i oso­bi­ste pamiąt­ki, archi­wa­lia (m.in. listy, doku­men­ty, foto­gra­fie), zabyt­ko­we stro­je, tka­ni­ny, naczy­nia i przed­mio­ty rze­mio­sła arty­stycz­ne­go, zabyt­ki sztu­ki złot­ni­czej (biżu­te­ria, reli­gij­ne pre­cjo­za) i bro­ni wraz z cen­nym księ­go­zbio­rem. Wszyst­kie obiek­ty w jakiś spo­sób przy­bli­ża­ją oso­bę mala­rza od stro­ny zawo­do­wej i pry­wat­nej. Rów­no­cze­śnie w więk­szo­ści są zwią­za­ne z twór­czą pra­cą i róż­no­rod­ną dzia­łal­no­ścią mala­rza, peda­go­ga i podróż­ni­ka, bada­cza i histo­rio­zo­fa, obroń­cy zabyt­ko­wej archi­tek­tu­ry, spo­łecz­ni­ka, a tak­że pre­kur­so­ra kon­ser­wa­cji zabyt­ków, etno­gra­fa, arche­olo­ga. Jako wytraw­ny znaw­ca realiów poszcze­gól­nych epok, pasjo­nat i zna­ko­mi­ty kolek­cjo­ner, roz­mi­ło­wa­ny w aurze sta­re­go, zabyt­ko­we­go Kra­ko­wa – jak nikt inny rozu­miał potrze­bę two­rze­nia
Arty­sta z kape­lu­szem w ręce, Kra­ków ok. 1863 oraz z ok. 1870. Foto­gra­fie z ate­lier Wale­re­go Rze­wu­skie­go i ano­ni­mo­wa – prze­two­rzo­ne cyfro­wo z oka­zji obcho­dów Roku Matej­kow­skie­go. Pra­cow­nia Foto­gra­ficz­na MNK

zbio­rów muze­al­nych, tak twór­czo przez nie­go wyko­rzy­sty­wa­nych w licz­nych pra­cach malar­skich. W poko­ju gdzie przy­szedł na świat, na mar­mu­ro­wej tabli­cy zosta­ła uwiecz­nio­na łaciń­ska sen­ten­cja, z wymow­nym prze­sła­niem, będą­cym alu­zją do sła­be­go zdro­wia i nie­wiel­kie­go wzro­stu mala­rza: SAEPE PROVIDET DEUS UT MAGNA CLAUDANTUR PARVIS („Czę­sto spra­wia Bóg, że wiel­kość zamy­ka się w małym kształ­cie”). Nato­miast na ścia­nie nie­wiel­kiej, domo­wej pra­cow­ni arty­sty, po dwu­let­nim remon­cie i moder­ni­za­cji budyn­ku, nowej aran­ża­cji eks­po­zy­cji, powsta­ła mul­ti­me­dial­na pro­jek­cja fil­mo­wa, stwo­rzo­na z zamia­rem poka­zy­wa­nia w ten spo­sób słyn­nych, wiel­ko­for­ma­to­wych płó­cien gospo­da­rza domu. Przy­wo­łu­je suge­styw­ną, Matej­kow­ską wizję dzie­jów Pol­ski, będąc rów­no­cze­śnie dowo­dem na nie­ga­sną­cą popu­lar­ność kra­kow­skie­go twór­cy i jego wyjąt­ko­wą rolę w kre­owa­niu nur­tu pol­skie­go malar­stwa histo­rycz­ne­go.