Tygodnik Rodzin Katolickich „Źródło”
ul. Kazimierza Wielkiego 18/3
30-074 Kraków

Sekretariat: 12 423-22-57
Redakcja: 12 421-75-49
Prenumerata: 12 422-74-18

Komuniści przeciwko Kościołowi

A bramy piekielne go nie przemogą

Wraz z obej­mu­ją­cą Pol­skę odwil­żą, powszech­nie upo­mi­na­no się o pra­wa Kościo­ła. 24 paź­dzier­ni­ka 1956 roku na war­szaw­skim wie­cu po VIII Ple­num KC PZPR ponad 70 tys. zebra­nych wzno­si­ło okrzy­ki „Wyszyń­ski!”. Czte­ry dni póź­niej Pry­mas Pol­ski został zwol­nio­ny, a wkrót­ce w die­ce­zjach wita­no wygna­nych bisku­pów.

Krzyż, w obro­nie któ­re­go wystą­pi­li miesz­kań­cy Nowej Huty 27 kwiet­nia 1960 roku (Fot. arch.)

W grud­niu 1956 roku przed­sta­wi­cie­le rzą­du i Epi­sko­pa­tu zawar­li tzw. małe poro­zu­mie­nie, napra­wia­ją­ce część krzywd wyrzą­dzo­nych Kościo­ło­wi. Poli­tycz­na odwilż nie trwa­ła jed­nak dłu­go. Swo­bo­dy i nadzie­je, jakie z nią wią­za­no, szyb­ko oka­za­ły się złu­dze­nia­mi. Par­tia komu­ni­stycz­na nie zre­zy­gno­wa­ła z mono­po­li­stycz­nej wła­dzy, a głów­nym jej prze­ciw­ni­kiem stał się Kościół oraz Pry­mas Wyszyń­ski, przy­go­to­wu­ją­cy Naród w Wiel­kiej Nowen­nie do Mile­nium Chrztu Pol­ski. W maju 1957 roku Jasno­gór­skie Ślu­by Naro­du powtó­rzo­no we wszyst­kich para­fiach, co zakoń­czy­ło pierw­szy rok Wiel­kiej Nowen­ny Tysiąc­le­cia (każ­dy następ­ny poświę­co­ny był inne­mu zagad­nie­niu, m.in.: „Wier­no­ści Bogu, Krzy­żo­wi, Ewan­ge­lii, Kościo­ło­wi i jego paste­rzom”, „Obro­nie życia duszy i cia­ła”, „Rodzi­nie Bogiem sil­nej” czy „Mło­dzie­ży wier­nej Chry­stu­so­wi”). W 1958 roku pra­cow­ni­cy SB i MO, zarzu­ca­jąc nie­le­gal­ną dzia­łal­ność wydaw­ni­czą i kol­por­taż bez zgo­dy cen­zu­ry, prze­pro­wa­dzi­li rewi­zję i doko­na­li kon­fi­ska­ty wie­lu ksią­żek i mate­ria­łów w Insty­tu­cie Pry­ma­sow­skim Ślu­bów Naro­du na Jasnej Górze. Wier­ni ode­bra­li to jako pro­fa­na­cję, wła­dze spro­wa­dzi­ły oddzia­ły ZOMO, doszło do walk. Wkrót­ce ude­rzo­no w naukę reli­gii w szko­łach (cał­ko­wi­cie ją zli­kwi­do­wa­no w 1961 roku), zaka­za­no deko­ro­wa­nia klas „emble­ma­ta­mi reli­gij­ny­mi” (krzy­że maso­wo wró­ci­ły do szkół po 1956 r.). Od 1959 roku roz­po­czę­to wcie­la­nie alum­nów semi­na­riów duchow­nych do jed­no­stek woj­sko­wych (do 1980 roku). W latach 1959–1964 woj­sko­we mun­du­ry wło­ży­ło 687 kle­ry­ków. W grud­niu 1959 roku mini­ster oświa­ty wydał zarzą­dze­nie w spra­wie nad­zo­ru nad semi­na­ria­mi. W cią­gu dwóch lat „skon­tro­lo­wa­no” 91 niż­szych i wyż­szych semi­na­riów, co sta­ło się oka­zją do likwi­da­cji czę­ści z nich. Jesie­nią 1961 roku w Toru­niu doszło nawet do starć mili­cji z wier­ny­mi, bro­nią­cy­mi likwi­do­wa­ne­go niż­sze­go semi­na­rium duchow­ne­go redemp­to­ry­stów. Jesz­cze burz­liw­sze wybu­chły w Prze­my­ślu, gdzie w paź­dzier­ni­ku 1963 roku wła­dze roz­po­czę­ły eks­mi­sję jedy­nej w Pol­sce, pro­wa­dzo­nej przez sale­zja­nów, Śred­niej Szko­ły Orga­ni­stow­skiej. Dla jesz­cze sku­tecz­niej­szej wal­ki z ducho­wień­stwem, w listo­pa­dzie 1961 roku utwo­rzo­no IV Depar­ta­ment MSW, zaj­mu­ją­cy się wyłącz­nie zwal­cza­niem Kościo­ła. W 1963 roku, sam Gomuł­ka pod­jął decy­zję o prze­mie­le­niu na maku­la­tu­rę 60 tysię­cy egzem­pla­rzy wydru­ko­wa­nych we Fran­cji ksią­żek autor­stwa ks. kard. Wyszyń­skie­go. W ten spo­sób chcia­no ude­rzyć w nie­złom­ne­go Pry­ma­sa Pol­ski, nie­obec­ne­go w tym cza­sie w Pol­sce i prze­by­wa­ją­ce­go w Rzy­mie, gdzie uczest­ni­czył w obra­dach Sobo­ru Waty­kań­skie­go II. Skon­fi­sko­wa­ne książ­ki sta­no­wi­ły try­lo­gię poświę­co­ną Wiel­kiej Nowen­nie i Mile­nium. Była to kolej­na z wymie­rzo­nych w nie­go szy­kan. Z kolei list pol­skich bisku­pów do nie­miec­kich: „Udzie­la­my prze­ba­cze­nia i pro­si­my o prze­ba­cze­nie” z 1965 roku wywo­łał histe­rycz­ną reak­cję władz. W atmos­fe­rze otwar­tej kon­fron­ta­cji, w kwiet­niu 1966 roku roz­po­czę­ły się uro­czy­sto­ści mile­nij­ne (komu­ni­ści nie wpu­ści­li na nie Ojca Świę­te­go Paw­ła VI oświad­cza­jąc, że wizy­ta jest „nie na cza­sie”).

(js)