Tygodnik Rodzin Katolickich „Źródło”
ul. Kazimierza Wielkiego 18/3
30-074 Kraków

Sekretariat: 12 423-22-57
Redakcja: 12 421-75-49
Prenumerata: 12 422-74-18

1050 LAT CHRZTU POLSKI

OWOCE MIESZKOWEGO CHRZTU

Gdy 1050 lat temu ksią­żę Miesz­ko I przyj­mo­wał Chrzest, wie­dział, jakie­go doko­nu­je wybo­ru. Przy­ję­cie Chrztu świę­te­go przez wład­cę Polan było ze wszech miar decy­zją histo­rycz­ną i histo­rio­twór­czą. Kraj Polan doko­ny­wał bowiem zasad­ni­czej zmia­ny; prze­cho­dził od kul­tu stwo­rzeń do kul­tu Stwór­cy.

Fot. M. Jóźwikowska
Stau­ro­te­ka z Ostro­wa Led­nic­kie­go, reli­kwiarz w kształ­cie krzy­ża grec­kie­go, przy­wie­zio­ny do Pol­ski naj­praw­do­po­dob­niej przez cesa­rza Otto­na III na Zjazd Gnieź­nień­ski w 1000 roku (w zbio­rach Muzeum Pierw­szych Pia­stów na Ostro­wie Led­nic­kim)

Nie było to przej­ście od jed­nej reli­gii do dru­giej. To było coś wię­cej. Było to rady­kal­ne przej­ście od bał­wo­chwal­stwa do wia­ry. Ten fakt prze­są­dził o dal­szym kie­run­ku naszej kul­tu­ry i men­tal­no­ści, zako­rze­nia­jąc nas w zachod­nim chrze­ści­jań­stwie. (…) Przy­ję­cie reli­gii chrze­ści­jań­skiej, a wraz z nią prze­ko­na­nia o auto­no­mii oso­by ludz­kiej, o jej wol­no­ści, wywar­ło ogrom­ny wpływ na świa­do­mość poli­tycz­ną elit rzą­dzą­cych pań­stwem pol­skim. To na sku­tek reli­gii chrze­ści­jań­skiej w pol­skich eli­tach wła­dzy zro­dził się duch, któ­ry uwa­żał Pol­skę za dobro wspól­ne. Już pierw­szy pol­ski kro­ni­karz Mistrz Win­cen­ty, piszą­cy na prze­ło­mie XII/XIII w. uwa­żał pań­stwo pol­skie za Rzecz­po­spo­li­tą (res publi­ca), któ­rej wład­com win­na być obca tyra­nia i nie­spra­wie­dli­wość. (…) Umi­ło­wa­nie spra­wie­dli­wo­ści i wol­no­ści dopro­wa­dzi­ło osta­tecz­nie do tego, że przez wie­le wie­ków Pol­ska była naj­bar­dziej demo­kra­tycz­nym pań­stwem na świe­cie. Kra­jem o nie­zwy­kłej tole­ran­cji, gdzie wszel­kie mniej­szo­ści szu­ka­ły schro­nie­nia, i gdzie mogły cie­szyć się sze­ro­ką swo­bo­dą. (…) Przy­ję­cie Chrztu od pierw­szych chwil zaowo­co­wa­ło roz­wo­jem kul­tu­ry naro­do­wej we wszyst­kich dzie­dzi­nach; powsta­ły pierw­sze budow­le muro­wa­ne, poczy­na­jąc od pala­tium Miesz­ka I, katedr w Pozna­niu i Gnieź­nie. Z wia­ry chrze­ści­jań­skiej czer­pa­li naj­wy­bit­niej­si twór­cy malar­stwa i rzeź­by (drzwi gnieź­nień­skie). Na zie­mie Pol­ski przy­by­wa­li wybit­ni ówcze­śni inte­lek­tu­ali­ści; wło­ski mnich Bene­dykt, nie­miec­ki zakon­nik Bru­no z Kwer­fur­tu. Spod pió­ra tego ostat­nie­go wyszedł m.in. „Żywot św. Woj­cie­cha”, arcy­dzie­ło ówcze­snej lite­ra­tu­ry hagio­gra­ficz­nej. Z cza­sem naro­dzi­ło się pol­skie dzie­jo­pi­sar­stwo, naj­pierw pisa­ne przez obcych przy­by­szy (Ano­nim tzw. Gall), a póź­niej genial­nych histo­rio­gra­fów Pola­ków – Mistrza Win­cen­te­go, Win­cen­te­go z Kiel­czy czy jed­ne­go z naj­więk­szych histo­ry­ków wszech cza­sów – Jana Dłu­go­sza. Wszy­scy ci twór­cy, jak i też póź­niej­si, inspi­ro­wa­li się wia­rą, chrze­ści­jań­ski­mi nauka­mi, dzie­ja­mi Kościo­ła. Ludzie Kościo­ła orga­ni­zo­wa­li powsta­nie pierw­szych pol­skich uni­wer­sy­te­tów w Kra­ko­wie (1364/1400 r.) i w Wil­nie (1579 roku). Spo­śród ludzi pol­skie­go Kościo­ła wywo­dził się jeden z naj­wy­bit­niej­szych uczo­nych wszech cza­sów – Miko­łaj Koper­nik. Pol­ski prze­kład Biblii autor­stwa pol­skie­go jezu­ity Jaku­ba Wuj­ka z koń­ca XVI wie­ku przy­czy­nił się do powsta­nia języ­ka lite­rac­kie­go i do osta­tecz­ne­go ukształ­to­wa­nia dzi­siej­sze­go języ­ka pol­skie­go. Tema­ty­ka reli­gij­na począw­szy od Psał­te­rza Dawi­dów Jana Kocha­now­skie­go, a skoń­czyw­szy na prze­kła­dach biblij­nych Cze­sła­wa Miło­sza była nie­prze­rwa­nie obec­na w pol­skiej lite­ra­tu­rze i sztu­ce.
Frag­ment homi­lii ks. abp. Sta­ni­sła­wa Gądec­kie­go, wygło­szo­nej na roz­po­czę­cie Jubi­le­uszu 1050. rocz­ni­cy Chrztu Pol­ski na Jasnej Górze, 29 listo­pa­da 2015 roku (tytuł od redak­cji)