Tygodnik Rodzin Katolickich „Źródło”
ul. Kazimierza Wielkiego 18/3
30-074 Kraków

Sekretariat: 12 423-22-57
Redakcja: 12 421-75-49
Prenumerata: 12 422-74-18

KLARIAŃSKI JUBILEUSZ

BŁOGOSŁAWIONA MATKA I PATRONKA

Rok Jubileuszowy to czas szczególnej łaski. Dzięki papieskiemu przywilejowi, wszyscy wierni wraz z siostrami ciągle jeszcze mogą doświadczać hojności Bożego miłosierdzia przez dar odpustu. To wielki i szczególny dar, choć nie jedyny, którym dzieli się z nami pierwsza polska klaryska. Z Matką Ksienią krakowskiego klasztoru Joanną Długą OSC
rozmawia Bożena Weber
– CZYM DLA WSPÓLNOTY KLARIAŃSKIEJ PRZY KOŚCIELE ŚW. ANDRZEJA AP. W KRAKOWIE SĄ JUBILEUSZOWE OBCHODY ZWIĄZANE ZE WSPOMNIENIEM 750-LECIA ŚMIERCI PIASTOWSKIEJ KSIĘŻNEJ I MNISZKI?
– Przede wszystkim obchody wielkiego jubileuszu bł. Salomei Piastówny są dla nas czasem zatrzymania się przy niej – Matce polskich klarysek i pierwszej naszej siostrze, która poszła w ślady św. Franciszka i św. Klary wybierając drogę ubóstwa. To dla nas bardzo ważny i cenny czas, w którym próbujemy wsłuchać się w bijące serce, duchowe serce Błogosławionej i odczytać jej przesłanie dla nas na dzisiejszy czas. Jubileusz jej śmierci to dobra okazja do powrotu do źródeł, czyli miejsca gdzie najgłębiej przemawia do nas, do swoich sióstr i duchowych córek. A mówi do nas przykładem swojego świętego życia – pełnego poświęceń, rezygnacji z siebie, życia wiernego, rozmodlonego oraz oddanego Bogu i ludziom w różnych jego kolejach, ostatecznie życia w zjednoczeniu z Bogiem. Obchody jubileuszu, o który Pani pyta, są także dla naszej wspólnoty ważnym momentem przypomnienia osoby bł. Salomei, jakby wydobycia jej na nowo z ukrycia i opowiedzenia o niej innym, szczególnie tym, którzy wcześniej nie mieli okazji o niej słyszeć. Rozpoczynając 19 listopada 2017 r. Jubileuszowy Rok 750-lecia śmierci bł. Salomei, bardzo nam na tym zależało. Chciałyśmy po prostu podzielić się tym wielkim skarbem, który posiadamy, a jest nim nasza Patronka i Matka.
– CZY DZIEDZICTWO BŁ. SALOMEI, SIĘGAJĄCE W GŁĄB NASZEJ NARODOWEJ TOŻSAMOŚCI SPRZED 750 LAT OD JEJ ŚWIĄTOBLIWEJ ŚMIERCI, POZOSTAJE ŻYWYM ŚWIADECTWEM WIARY I AKTUALNIE WPISUJE SIĘ W DZIEJE KOŚCIOŁA I OJCZYZNY?
– Jesteśmy przekonane, że tak: jest wciąż aktualne, choć przy obecnym rozlicznym kulcie różnych świętych i błogosławionych  można mieć poczucie, że ta żywotność trochę jakby przygasła, że mało kto słyszał o bł. Salomei i jej szczególnej roli, którą wytyczyła jej Opatrzność Boża. Bł. Salomea pozostaje wciąż żywym znakiem wyjątkowej miłości do Ojczyzny, jest przykładem osoby o wielkim sercu, otwartym na losy narodu, sprawę pokoju i wierność Bogu i Kościołowi. Pamiętamy, że jako bardzo młoda osoba zostaje – według ówczesnych zwyczajów – wprowadzona na scenę życia politycznego poprzez zaręczyny, a później zaślubiny z Kolomanem, synem króla Węgier. Salomea swoją postawą uczy nas jak stawiać dobro kraju ponad własne dobro i szczęście. To wciąż aktualne przesłanie i bardzo potrzebne świadectwo, także dzisiaj, aby umacniać się w narodowej tożsamości
i trwać mężnie w wierze naszych ojców.
Jak potwierdzają dzieje naszej Ojczyzny, naród zawsze był silnie związany
z wiarą. Znaczenie tego ponadczasowego związku pokazuje nam swoim życiem i działalnością również bł. Salomea i tego nas uczy. Zwłaszcza jej późniejsze trwanie przy Bogu jako klaryski wskazuje, że tylko na kolanach można zwyciężyć zło; że tylko modlitwa jest największą siłą, która jest zdolna powstrzymać zalew wszelkich wrogich sił. Bł. Salomea – podobnie jak założycielka naszego Zakonu, św. Klara, która przez modlitwę powstrzymała atak Saracenów na klasztor i ocaliła Asyż przed najazdem Witalisa z Aversa – wskazuje na źródło zwycięstwa. Jest nim jest Jezus Chrystus, żywa wiara w Niego i miłość, która jest większa niż nienawiść, niż jakiekolwiek zło i przemoc.
– CO ZAWDZIĘCZAMY FRANCISZKAŃSKIEMU CHARYZMATOWI W POWOŁANIU DO ŻYCIA ZARÓWNO W ŚWIECIE, JAK I W ZAKONIE, DUCHOWEJ CÓRKI ŚW. KLARY, KTÓRA JAKO PIERWSZA KOBIETA W NASZYM KRAJU WYTYCZAŁA SZLAK ZWIĄZANY Z DUCHOWOŚCIĄ ŚW. OJCA FRANCISZKA?
– Przede wszystkim życie bł. Salomei uczy nas jak zostawić wszystko dla Chrystusa, jak stawiać na pierwszym miejscu wartości chrześcijańskie, jak być wiernym Ewangelii, jak w ogóle być wiernym prawdziwym wartościom, złożonym obietnicom i ślubom; jak podążać za ubogim Chrystusem, jak oddać się Maryi, najlepszej z Matek, jak dbać o dobro Ojczyzny, jak zachować czystość serca i ciała, jak służyć, jak miłować. Nasza Patronka wskazuje na odwagę i męstwo w codziennym przyjmowaniu krzyża, trudów, przeciwności; wskazuje na wiarę i nadzieję – te dwa nieodłączne skrzydła, które pomagają każdego dnia wznosić się w locie ku zbawieniu. Trzecia cnota teologalna – miłość, która jak powiedział o niej (o miłości Salomei) ks. kard. Karol Wojtyła – św. Jan Paweł II, jest „mocniejsza niż nienawiść, jakakolwiek nienawiść”. Błogosławiona wskazuje również na posłuszeństwo: najpierw rodzicom, w ich decyzji zaślubin z Kolomanem, potem w podjętej drodze – życia wiernego i czystego u boku męża w świecie, a następnie w zakonie jako duchowa córka św. Matki Klary. Bł. Salomea wytycza też szczególną drogę życia w skupieniu, kontemplacji w ciszy pustelni, sam na sam z Bogiem na modlitwie, w swoim sercu.
– JAKIE PAMIĄTKI ZWIĄZANE Z BŁ. SALOMEĄ ZACHOWAŁY SIĘ W KRAKOWSKIM KONWENCIE SIÓSTR KLARYSEK?
– W naszym klasztorze zachowało się kilka cennych pamiątek. Jedną z nich jest Ikona mozaikowa z przełomu XII/XIII w., którą bł. Salomea przywiozła ze sobą z Węgier, którą potem trzymała w rękach w chwili śmierci i która do dziś towarzyszy każdej siostrze umierającej w naszym klasztorze. Jest to Ikona przedstawiająca Matkę Bożą modlącą się do Chrystusa Zmartwychwstałego. Innym cennym skarbem jest pergaminowy graduał rzymsko-franciszkański z XIII w., pięknie iluminowany. Przechowujemy także cztery ostensoria, które w średniowieczu służyły do przechowywania Najświętszego Sakramentu, a z czasem zostały przekształcone w relikwiarze: św. Doroty; św.św. Piotra i Pawła oraz Fabiana i Sebastiana; św.św. Jana Chrzciciela i Wojciecha oraz św. Katarzyny. Nasz klasztor przechowuje także Testament bł. Salomei z 1268 r. oraz dokument lokacyjny miasta Skały z 1267 r. W naszym posiadaniu są również bezcenne relikwiarze bł. Salomei oraz tunika, która według tradycji była włosiennicą naszej Błogosławionej Matki.
– CZYM BYŁA I JEST JUBILEUSZOWA NOWENNA MIESIĘCY PRZED UROCZYSTOŚCIĄ WSPOMNIENIA BŁ. KLARYSKI? JAK SIOSTRY PRZYGOTOWYWAŁY SIĘ DO OBCHODÓW WSPOMNIENIA 750-LECIA JEJ ŚMIERCI?
– Ponieważ w Jubileuszowy Rok 750-lecia śmierci bł. Salomei wpisuje się 100. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości, intencją naszej wspólnoty było, aby nowennę miesięcy za przyczyną bł. Salomei ofiarować w intencji Ojczyzny. Jest ona przyzywana
w litanii jako Patronka Ojczyzny, tarcza w jej obronie i – jak wiemy z historii
– jej wstawiennictwu przypisuje się zwycięstwo w bitwie pod Chocimiem w 1673 r. Dlatego naszą modlitwą starałyśmy się otoczyć różne stany i grupy w Kościele, a także
osoby, które w znaczący sposób przyczyniły się do odzyskania przez Polskę niepodległości.
Stąd nasza modlitwa, stąd ten czas. Przez tę nowennę chciałybyśmy także przypomnieć, wydobyć z ukrycia naszą Błogosławioną. Jeszcze w ubiegłym stuleciu jej kult był żywy w naszej Ojczyźnie i poza jej granicami. Jednym z takich miejsc było Chicago. Bardzo nas ucieszyła prośba, która wpłynęła do naszej wspólnoty, o dar relikwii bł. Salomei do jednej z parafii niedaleko tej amerykańskiej metropolii. Ponadto warto wspomnieć, że prośby o relikwie wpłynęły też z kilku parafii w Polsce. Wracając do pytania o nasze przygotowania do obchodów Jubileuszu, to pragnę wspomnieć o naszej 9-letniej nowennie,
w trakcie której przyglądałyśmy się i uczyłyśmy od naszej Błogosławionej Matki i Siostry, jak żyć owocami Ducha Świętego. Według św. Pawła: „Owocem Ducha jest: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie” (Ga 5,22). To był taki długi czas przygotowań, zwieńczony wspomnianą nowenną miesięcy, która trwała od lutego do października br. i stanowiła nasze oraz tych, którzy w niej uczestniczyli, bliższe przygotowanie celebrowania wydarzeń tego Jubileuszowego Roku. Plan tych dni był następujący: każdego 19. dnia miesiąca o godz. 15.00 miało miejsce w naszym kościele św. Andrzeja Apostoła wystawienie Najświętszego Sakramentu i wspólna Koronka do Bożego Miłosierdzia w intencji Ojczyzny; potem był czas indywidualnej adoracji w ciszy. O godz. 16.30 uczestniczyliśmy w nieszporach, z wiernymi zgromadzonymi
w naszej świątyni. Po Mszy św. o godz. 17.00 odbyło się krótkie nabożeństwo w następującej formie: modlitwa w intencji Ojczyzny za przyczyną bł. Salomei, litania do Błogosławionej i uczczenie jej relikwii. W te dni, obok relikwii naszej Matki, towarzyszyła nam świeca jubileuszowa i szczególny znak jej obecności w postaci relikwiarza z jej tuniką- włosiennicą. Jak już wspomniałam, do naszego wspólnego przygotowania, do wspólnej modlitwy podczas nowenny miesięcy, zaprosiłyśmy różne grupy osób: małżeństwa i rodziny, młodzież, osoby konsekrowane, kleryków, Apostolat Margaretka, nauczycieli, wychowawców, katechetów, duszpasterstwo trzeźwości, Klub Inteligencji Katolickiej.
Poza tym nasza wspólnota wysłuchała kilku konferencji o bł. Salomei. Wszystko to wraz z wydarzeniami i specjalnymi nabożeństwami, a przede wszystkim modlitwą wspólnotową i osobistą każdej z nas, przygotowywało nas do obchodów tego wielkiego jubileuszu.
– JAKIE WYDARZENIA ORAZ DZIEŁA WPISAŁY SIĘ W SZCZEGÓLNY SPOSÓB W JUBILEUSZOWE OBCHODY?
– Było kilka takich ważnych wydarzeń na przestrzeni tego Jubileuszowego Roku. Przede wszystkim wspomniana nowenna miesięcy, na której gromadziła nas nasza Błogosławiona. Następnie nowenna, już bezpośrednio przygotowująca nas do uroczystego obchodu wielkiego Jubileuszu 750-lecia śmierci bł. Salomei, trwająca od 10 do 18 listopada br. Prowadzący ją o. Rafał Antoszczuk OFMConv nazwał ją „Nowenną dziejów” i szczególnym czasem łaski danym nam od Boga. Ponadto jubileuszowe obchody miały dwa wyjątkowe nabożeństwa. Pierwsze z nich, w dniu 6 marca br., było związane z rocznicą odnalezienia relikwii bł. Salomei w prezbiterium Bazyliki oo. Franciszkanów w Krakowie. Ceremonia odnalezienia miała miejsce 6 marca 1630 r., za pozwoleniem ks. bp. Marcina Szyszkowskiego. Naocznym świadkiem był ks. Adam Opatowiusz, kanonik krakowski i profesor teologii Akademii Krakowskiej, który opisał to wydarzenie dla potomnych. Odnalezione relikwie umieszczono w kaplicy Cechu Cieśli. Po beatyfikacji Matki Salomei w 1673 r., zbudowano tu osobny ołtarz. I właśnie na pamiątkę tego wydarzenia było tegoroczne nabożeństwo, które – warto zaznaczyć – przeżywamy każdego roku w naszej wspólnocie, a z racji jubileuszu postanowiłyśmy przeżywać je z wiernymi w naszym kościele. Drugą celebracją, która wpisała się w obchody jubileuszowe, było specjalne nabożeństwo odprawiane przed Ikoną Matki Bożej, która była własnością bł. Salomei. Miało ono miejsce 26 maja br., w Dniu Matki. Chciałyśmy tego dnia, razem z osobami zgromadzonymi w naszym kościele, uwielbić Pana Boga za dar Matki Jego Syna, Jezusa Chrystusa. Był to także czas modlitwy, w której prosiliśmy, aby Maryja prowadziła nas i wszystkie matki po drogach swojego Syna Jezusa Chrystusa, by dojść do Jego wiecznego Królestwa. Oba nabożeństwa (w marcu i maju) również celebrował o. Rafał Antoszczuk OFM Conv. Rokowi Jubileuszowemu bł. Salomei u Sióstr Klarysek towarzyszyła również klariańska wystawa w ramach dni „Cracovia sacra” (14 i 15 sierpnia br.). Miejscem ekspozycji była nasza klasztorna rozmównica i dwie sale w budynku dawnej naszej szkoły. Osoby, które odwiedziły nas wówczas, mogły zobaczyć m.in. pamiątki związane z bł. Salomeą, różne dokumenty i przedmioty sakralne związane z naszą duchowością, rekonstrukcję celi zakonnej z dawnym wyposażeniem oraz dawny strój klaryski. Bardzo nas ucieszyła frekwencja – były tłumy zwiedzających.
– CZY KULT ŚWIĄTOBLIWEJ MATKI SALOMEI ZACHOWAŁ SWOJĄ ŻYCIODAJNĄ SIŁĘ W CZASACH NAM WSPÓŁCZESNYCH? JAK SIĘ ON PRZEJAWIA DZIŚ?
– Przeżywany Jubileusz bł. Salomei, nowenna miesięcy i inne nabożeństwa, które gromadziły w ciągu tego wyjątkowego roku wiernych w naszym kościele sugerują, że na to pytanie można udzielić pozytywnej odpowiedzi. Tak, kult bł. Salomei wciąż jest żywy. Jego przejawy? Jest ich kilka. Pierwszym jest chociażby fakt kilku próśb o relikwie bł. Salomei, które w tym czasie wpłynęły do naszej wspólnoty. Przekazałyśmy relikwie I stopnia do: parafii MB Dobrej Rady w Krakowie- Prokocimiu, parafii św. Andrzeja Ap. w Romeoville (koło Chicago), parafii pw. Wszystkich Świętych w Brzezinach (Diecezja Kielecka), Sanktuarium NMP Gwiazdy Nowej Ewangelizacji i św. Jana Pawła II w Toruniu. Poza tym rozdałyśmy i wysłałyśmy na prośbę zainteresowanych – prawie we wszystkie części świata (Filipiny, Brazylia, Włochy, Irlandia, Kanada, Litwa, Grecja, Anglia, Francja) – obrazki z bł. Salomeą z materiałem potartym o jej kość, jako relikwia III stopnia, do prywatnego kultu. I co jest szczególnie piękne i wzruszające, cały czas napływają do nas takie prośby.
Dobrą ilustracją żywego kultu są także Księgi Modlitw za przyczyną bł. Salomei – prośby i podziękowania. Powiedziałam są, bo już w tej chwili zapełniana jest trzecia taka księga. Przeglądając je można zobaczyć wpisy, jak się wydaje, w bardzo wielu językach świata. Wpisy próśb i podziękowań są w bardzo różnych sprawach, często są to graniczne sytuacje życiowe. Inne wyrażają wdzięczność za otrzymane łaski. Wszystkie prośby i podziękowania każdego dnia polecamy Bogu przez wstawiennictwo bł. Salomei. W Jubileuszowym Roku na potrzeby kultu bł. Salomei wykonujemy również różańce z jej relikwią III stopnia. Podobnie jak obrazki, również różańce powędrowały już w różne części Polski i świata. Innym przejawem kultu jest wino pobłogosławione relikwiami bł. Salomei. Ta od wieków znana forma kultu wspomina cudowne uzdrowienia właśnie przez potarcie lub obmycie winem chorego miejsca, albo poprzez spożycie odrobiny pobłogosławionego wina i odmówienie modlitwy za przyczyną bł. Salomei. Patrząc na te wszystkie przejawy kultu i rozdane tysiące obrazków bł. Salomei, można mieć nadzieję, że jej kult będzie się rozszerzał i umacniał wśród wiernych, tak abyśmy mogli doczekać dnia kanonizacji. Do tego jednak potrzebny jest cud za wstawiennictwem bł. Piastówny. Dlatego gorąco zachęcamy do modlitwy za jej wstawiennictwem i prosimy, aby informować
naszą wspólnotę o łaskach otrzymanych za jej pośrednictwem.
– JAK WSPÓŁCZEŚNIE FUNKCJONUJE WSPÓLNOTA SIÓSTR KLARYSEK, DUCHOWYCH CÓREK BŁ. SALOMEI W KRAKOWIE?
– Nasza wspólnota, tak jak duchowa Matka polskich klarysek, trwa na modlitwie w ukryciu, za klauzurą, adorując Najświętszy Sakrament, uwielbiając Boga w Trójcy Świętej i wstawiając się za naszymi braćmi i siostrami żyjącymi w świecie. Żyjąc w sercu miasta modlimy się za tych, którzy przechodzą Traktem Królewskim zwiedzając Kraków, aby każdy z nich otworzył się na obecność Boga w swoim życiu. Modlimy się za wszystkich, którzy proszą o tę modlitwę za siebie lub za kogoś innego. Modlimy się też za tych, którzy o tę modlitwę nie proszą, ale my wiemy, że jej potrzebują. Modlimy się w aktualnych sprawach Kościoła, świata, naszej Ojczyzny oraz we wszystkich intencjach, które docierają do nas różnymi drogami – od e-maila, poprzez telefon, list czy osobiste prośby przy naszej furcie klasztornej. Obok modlitwy zajmujemy się pracą, którą możemy wykonywać za klauzurą, (np. haftowanie, szycie, wyplatanie różańców, pisanie ikon, pieczenie ciastek). Oczywiście zajmujemy się też zwyczajnymi pracami domowymi, jak wszyscy inni w swoich domach. Nasza wspólnota liczy obecnie 33 siostry, w rozpiętości wieku mniej więcej 20–80 lat. Przy tej okazji warto nadmienić, że w Polsce jest sześć klasztorów sióstr klarysek. Znajdują się one w Starym Sączu, Miedniewicach, Sitańcu, Skaryszewie, Sandomierzu i nasz w Krakowie. Bogu dzięki za bł. Salomeę, naszą Matkę i Siostrę, która odważyła się jako pierwsza w Polsce podążyć śladem ubóstwa za przykładem św. Franciszka i św. Klary.
– PIĘKNIE DZIĘKUJĘ MATCE KSIENI ZA PODZIELENIE SIĘ Z CZYTELNIKAMI „ŹRÓDŁA” OWOCAMI ROKU JUBILEUSZOWEGO. NIECH PRZYKŁAD PATRONKI I MATKI Z RODU PIASTÓW UMACNIA KLARIAŃSKĄ WSPÓLNOTĘ, A JEJ BŁOGOSŁAWIEŃSTWO NIECH SPOCZNIE NA KAŻDEJ Z SIÓSTR W DUCHU FRANCISZKAŃSKIEGO WEZWANIA – POKÓJ I DOBRO!